ఏఐ పందెంలో భారత్ వెనుకడుగు? – పెట్టుబడులు, మౌలిక వసతులు, నైపుణ్య లోటే ప్రధాన సవాళ్లు
ఆధునిక సాంకేతిక ప్రపంచంలో కృత్రిమ మేధ (AI) వేగంగా విస్తరిస్తోంది. జనరేటివ్ ఏఐ, లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్స్, ఆరోగ్య సంరక్షణ, వ్యాధి నిర్ధారణ, రిటైల్, ఫైనాన్స్, పరిశ్రమలు వంటి అనేక రంగాల్లో ఏఐ విప్లవాత్మక మార్పులకు దారి తీస్తోంది. అయితే ఈ వేగంలో భారత్ క్రియాశీలంగా ఉన్నప్పటికీ, గ్లోబల్ పోటీలో ఆశించిన స్థాయిలో ముందుకు సాగలేకపోతోంది. పెట్టుబడుల కొరత, మౌలిక వసతుల లోపం, నిపుణ మానవ వనరుల కొరత దేశీయ ఏఐ వృద్ధికి ప్రధాన అడ్డంకులుగా మారుతున్నాయి.
Stanford University విడుదల చేసిన తాజా ఏఐ నివేదిక ప్రకారం, 2013–2024 మధ్య అమెరికా సుమారు 47 వేల కోట్ల డాలర్ల ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించగా, చైనా దాదాపు 12 వేల కోట్ల డాలర్లు సమీకరించింది. అదే సమయంలో భారత్ కేవలం 1,100 కోట్ల డాలర్ల పెట్టుబడులతో సరిపెట్టుకోవాల్సి వచ్చింది. ఇది పెట్టుబడుల పరంగా భారత్ ఎంత వెనుకబడిందో స్పష్టం చేస్తోంది.
ప్రపంచ డేటా ఉత్పత్తిలో భారత్ వాటా సుమారు 20 శాతం ఉన్నప్పటికీ, డేటా నిల్వ సామర్థ్యం కేవలం 3 శాతానికి పరిమితమవుతోంది. ఈ అసమతుల్యత ఏఐ ఆధారిత పరిశోధనలు, ఉత్పత్తుల అభివృద్ధిపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతోంది.
జీపీయూ కొరత – పరిశోధనలకు అడ్డంకి
ఏఐ మోడళ్ల శిక్షణకు కీలకమైన జీపీయూల కొరత కూడా పెద్ద సమస్యగా మారింది. తాజా ఆర్థిక సర్వే కూడా ఇదే అంశంపై హెచ్చరించింది. జీపీయూల లభ్యత లేకపోవడం వల్ల పరిశోధనల వేగం మందగించడంతో పాటు ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయి. సెమీకండక్టర్ చిప్ల కోసం విదేశాలపై ఆధారపడటం దేశీయ ఏఐ ఎకోసిస్టమ్ను మరింత బలహీనపరుస్తోంది.
నిధులు, మౌలిక వసతులు, మార్కెట్ యాక్సెస్ పరిమితంగా ఉండటంతో భారతీయ ఏఐ స్టార్టప్లు అమెరికా వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాయి. వందకు పైగా సంస్థలు ఇప్పటికే యూఎస్కు తరలివెళ్లడం ‘బ్రెయిన్ డ్రెయిన్’ మాత్రమే కాదు, ‘ఇన్నోవేషన్ డ్రెయిన్’గా కూడా పరిగణించాలి.
ఉద్యోగాలు పెరుగుతున్నా… నైపుణ్య లోటు
అంచనాల ప్రకారం వచ్చే ఏడాదిలో భారత్లో ఏఐ రంగంలో 23 లక్షలకు పైగా కొత్త ఉద్యోగాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. అయితే ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థను తక్షణమే సంస్కరించుకోకపోతే దాదాపు 10 లక్షల ఉద్యోగాలు నిపుణుల లేమితో ఖాళీగా మిగిలే ప్రమాదం ఉంది. ప్రస్తుతం ఏఐ కోర్సులు కొద్దిమంది అగ్రశ్రేణి విద్యాసంస్థలకే పరిమితమవుతున్నాయి. అధికశాతం ఇంజినీరింగ్, సైన్స్ కళాశాలల్లో ప్రాక్టికల్ ఆధారిత ఏఐ పాఠ్యప్రణాళికలు లేవు.
మౌలిక వసతులు – ప్రారంభ దశలోనే
విశాఖపట్నంలో గూగుల్ ఏఐ హబ్, డేటా సెంటర్, అమరావతిలో క్వాంటమ్ వ్యాలీ వంటి ప్రణాళికలు సానుకూల సంకేతాలే. అయితే ఇవి దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించాలి. ఏఐ మిషన్ కింద భారీ స్థాయిలో జీపీయూలను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం అత్యవసరం.
స్వదేశీ ఏఐ మోడళ్ల అవసరం
విదేశీ మోడళ్లపై ఆధారపడటం డేటా భద్రత, వ్యూహాత్మక స్వతంత్రతపై ప్రభావం చూపుతుంది. కాబట్టి భారత్ తన భాషలు, అవసరాలు, సామాజిక వాస్తవాలకు అనుగుణంగా స్వదేశీ లాంగ్వేజ్ మోడళ్లు, అప్లికేషన్లు అభివృద్ధి చేయాలి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏఐ ఆర్థిక, జాతీయ భద్రతా రంగాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. అమెరికా, చైనా దేశాలు ఏఐని వ్యూహాత్మక ఆస్తిగా పరిగణించి భారీ ప్రభుత్వ–ప్రైవేట్ పెట్టుబడులతో ముందుకెళ్తున్నాయి. అయితే భారత్లో ఏఐ పెట్టుబడులు ఎక్కువగా ప్రైవేట్ రంగానికే పరిమితమవుతున్నాయి. దీర్ఘకాలిక పరిశోధనలకు అవసరమైన స్థిర నిధులు అందడం లేదు.
జాతీయ వ్యూహం అవసరం
రక్షణ, అంతరిక్ష రంగాల మాదిరిగా ఏఐకూ ప్రత్యేక జాతీయ నిధి ఏర్పాటు చేయాలి. ఐఐటీలు, ఐఐఎస్సీ, కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల్లో ‘నేషనల్ ఏఐ ల్యాబ్స్’ ఏర్పాటు చేసి స్టార్టప్లకు ఓపెన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్గా అందుబాటులో ఉంచాలి.
డేటా పాలసీ పరంగా సురక్షిత డేటా షేరింగ్ ఫ్రేమ్వర్క్, పబ్లిక్ డేటా రిపోజిటరీలు ఏర్పాటు చేస్తే హెల్త్టెక్, అగ్రిటెక్, ఎడ్యుటెక్ రంగాల్లో దేశీయ ఏఐ అభివృద్ధికి ఊతం లభిస్తుంది.
విద్యా సంస్కరణలలో భాగంగా ఏఐ, మెషిన్ లెర్నింగ్, డేటా సైన్స్ను కోర్ సబ్జెక్టులుగా ప్రవేశపెట్టాలి. పరిశ్రమలతో కలిసి లైవ్ ప్రాజెక్టులు, అప్రెంటిస్షిప్లను తప్పనిసరి చేయాలి. సరైన స్కిల్ అప్గ్రేడేషన్ జరిగితే భారత్ జీడీపీకి అదనంగా 7–8 శాతం వృద్ధి సాధ్యమని ప్రపంచ బ్యాంక్ అంచనా వేస్తోంది.
ప్రవాస భారతీయ ఏఐ నిపుణులను తిరిగి రప్పించేలా ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలు అవసరం. పన్ను రాయితీలు, రీసెర్చ్ గ్రాంట్లు, స్టార్టప్ స్వేచ్ఛ కల్పిస్తే ‘బ్రెయిన్ డ్రెయిన్’ను ‘బ్రెయిన్ గెయిన్’గా మలచవచ్చు.
ఏఐ యుగంలో వెనకబడటం అంటే భవిష్యత్ అవకాశాలను కోల్పోవడమే. కాబట్టి సమగ్ర జాతీయ వ్యూహం, ప్రణాళికాబద్ధ పెట్టుబడులు, బలమైన మౌలిక వసతులు, విద్యా సంస్కరణలు, పరిశోధన ప్రోత్సాహం కలిసొస్తే – ఏఐ పందెంలో అగ్రదేశాలకు దీటుగా భారత్ దూసుకుపోవడం అసాధ్యం కాదు.
